Annonse
Annonse
Annonse
Annonse

Ei kvardagshelsing

Heldigvis er livet meir enn høgtidene. Det går an å leve i kvardagane òg.

Jule-yolo: Livet er meir enn julefeiring, og takk og lov for det, skriv Nationen-spaltist Inger Johanne Sæterbakk. Foto: Stian Lysberg Solum / SCANPIX

Vi skriv midten av januar og livet har i grunnen normalisert seg igjen etter tre-fire veker i eit pussig komponert julespel som vi repeterer år etter år. Tider skal henrulle, og ei viss utvikling er det jo frå adventstida og fram til vi skriv midten av januar. Det begynner alltid raust og romsleg, med ei slags ro over seg. Brått snur det meste, og på ei dryg veke går vi frå stressa tankar om sprø svor via sjelefred til gråten i halsen og sjølvpining.

Det som startar med glede over alt som smakar, luktar og minner om alle julene før ho vi skal inn i, er nokre veker seinare kimen til ein sjølvforakt for alt vi har smaka og lukta på. Og i alt det glade, rause og velmeinte, i dei repeterande tradisjonane og dei forventa mønstera, blir det og dei som vi lengtar etter og saknar, endå sårare og knyt seg hardare til i magen enn i kvardagen. Snart går også det over.

For vi har ikkje rukke å seie godt nyttår før feila frå fjoråret skal til livs. Dei dårlege vanane, tankane og handlingane. Det er eit årleg repeterande mønster som ikkje fører oss framover.

Vi som reiser heim til jul, år etter år, fell fort inn i dette dårlege mønsteret. Å komme heim til jul er ein hårfin balansegang mellom å ville vise at du har blitt noko, utan at nokon skal tenke at du trur du er nokon. Eit knallhardt julespel som blir vanskelegare å spele for kvart år. Aldri blir livet grundigare dissekert enn når sjølvmeldinga skal leverast til gamle kjende på nærbutikken før jul, og baksmellen er like brutal kvart år.

Historia om oss som reiser heim til jul og blir små dritungar i møte med gamle rom, gamle skolebilde og gamle tradisjonar er ikkje veldig sjarmerande. Men eg trur ho er ganske vanleg.

For leilegheita, jobben, eventuelle titlar og alt anna ein må ha oppnådd nede i Oslo eller andre stader utabygdes sidan førre møte, er framleis svært lite verdt. Heile kvardagen min blir vegen og funnen for lett. Slekt skal følge slekters gang, og vi som framleis ikkje har levert på Erna Solbergs nyårsønske om å føde litt over to barn, har lite å stille opp med i praten over handlevogna. Og kvifor i all verda orkar du å bu på 58 kvadrat når du kan få deg eit heilt hus her, mykje billigare?

Annonse

Kvardagslivet mitt imponerer ikkje dei gamle kjenningane frå butikken. Og høgtidsutgåva av meg imponerer ikkje meg sjølv. Det sendast ikkje ut så mange julekort med bilde av den vaksne ungen som sit og sturar på det gamle rommet sitt som ho flytta i frå for rundt 20 år sidan. Heldigvis. Historia om oss som reiser heim til jul og blir små dritungar i møte med gamle rom, gamle skolebilde og gamle tradisjonar er ikkje veldig sjarmerande. Men eg trur ho er ganske vanleg. Og repeterande. Sjølv velfungerande kvardagsmenneske kan bli nokså dysfunksjonelle av å møte dei manglande forventningane til høgtidsutgåva av seg sjølv i døra til eit fråflytta rom i ein barndomsheim.

Denne jula vart eg heime hos meg sjølv, og fekk dei heimanfrå til å komme til meg heller. Etter 20 år som ei dårleg utgåve av meg sjølv i høgtida, trengte eg å vise meg frå ei litt betre side. Ta litt meir ansvar. Arrangere, koke, bake. Vere meir sånn som eg kan glimte til å vere i kvardagen. Vaksen, rett og slett.

Alt treng ikkje å vere som det alltid har vore, denne eine veka i året som vi har så store forventningar til at vi nesten ikkje kan unngå å bli skuffa. Alt kan ikkje vere slik det alltid har vore heller. Vi endrar oss frå jul til jul. Det som skjer i dei nesten 360 dagane i mellom må få vere med å definere oss i høgtidene også. Å lage nye tradisjonar kan vere like berekraftig som å slite ut dei gamle. Og det går an å stappe ei julefeiring inn ein toroms på Tøyen også. Eg gjekk ikkje ut av jula med den same forakta for høgtidsutgåva av meg sjølv som eg har kjent på tidlegare, men gleid gradvis over i kvardagen att med jula som eit fint minne.

Høgtidene er berre ein flik av livet. Det er berre så lett å gløyme det når vi står midt i dei som lurvete utgåver av oss sjølve. Det er lett å gløyme at vi er dei same folka som vi var då vi gledde oss til jul for ein dryg månad sidan. Og som vi er elles i året. Høgtida har ein lei tendens til å sette alt som er noko verdt i kvardagen i eit grått lys, samtidig som ho forsterkar dei tinga som er vanskelege.

Men vi er ofte mykje betre både til å vere oss sjølve og vere med andre utan å ha både fortida, tradisjonane, forventningane og ambisjonane for framtida hengande over oss i ei og same veke.

Så. God kvardag då, folkens.

Har du noe på hjertet?

Neste artikkel

Klimaendringene truer kulturarven i Innlandet