Annonse
Annonse
Annonse
Annonse

Når trua blør

Eg går no og då til gudstenester, men snakkar sjeldan om det. Kvifor står det så dårleg til med den religiøse sjølvtilliten min?

Gudshuset: Tvil og skepsis til religionen set meg på prøve. Samstundes beundrar eg dei som trur. Korleis fekk dei det til? Foto: Gorm Kallestad / NTB scanpix
Gudshuset: Tvil og skepsis til religionen set meg på prøve. Samstundes beundrar eg dei som trur. Korleis fekk dei det til? Foto: Gorm Kallestad / NTB scanpix

Eg laug då eg fór ut døra. Eg sa eit eller anna om det fine vêret, om dei nypreparerte løypene. Men eg drog ikkje til fjells. I staden tok eg den andre vegen. Til kyrkja.

Eg høyrer dei lenge før eg er framme. Kyrkjeklokkene er klangen i landskapet og rytmen i ein livssyklus. Eit mediterande lydteppe. Det er som om lyden ber over alle andre lydar. Klokkene kjenner ingen livssyn. Dei kallar til seg dei som trur og dei som tviler – og dei som ikkje trur i det heile.

Vi er i underkant av 15. Det glisne frammøtet gjer dei som er her, ekstra synlege. Her sit Jonny frå soknerådet og nokre få andre kjentfolk. Eg undrar meg om dei frammøtte ber på den same ambivalensen til evangeliet og preika – dei slik som eg? Kva er det dei søker?

Det var ikkje gjeve at eg byrja å interessere meg for gudstenestelivet. Eg er nyfiken når det gjeld trusspørsmål, men også fordomsfull: Kyrkja er irettesettande. Og belærande. Og prektig. Og fordømmande, gjentek eg til meg sjølv.

Eg dregst mellom to stolar i møte med den kristne bodskapen. Eg nikkar anerkjennande til presten på preikestolen og sukkar oppgjeven i same sekundet. Bibelhistoriene tiltrekker og fascinerer – men berre til ein viss grad. Eit religiøst tilhøyr skapar ro og orden i kaoset av tankar og livsval. Men eg ynskjer ikkje ro og orden, eller å gi meg fullt og heilt over til ein religiøs fellesskap. Alt med måte, seier eg til meg sjølv. Sanninga har som kjent mange andlet.

Eg var ikkje overtydd om kyrkjebesøket då eg sette meg i bilen. Eg er han som nøler, og som ikkje tek eit venleg ord for god fisk – og som tviheld på retten til å skifte meining når det måtte passe meg. Tvilen set fri, seier vi – slik han også riv meg i fillebitar, gjer meg motlaus og retningslaus og endå meir tvilande. Kvifor kan eg ikkje ta til meg bodskapen frå presten utan å vurdere kritisk alt han seier? Kvifor så mange motspørsmål?

Eg har kome for å lære og for å forstå. Stefanusdagen er ein merkedag for alle forfølgde, fortel presten. Stefanus var ein høglydt kar i det fyrste kristne samfunnet, anklaga for blasfemi, dømd og steina til døde, myrda for trua si. Sidan har dei blitt fleire – om ikkje i Noreg, så i andre delar av verda.

Annonse

Kvart år blir fleire tusen kristne drepne for livssynet sitt – i Nord-Korea, i Nigeria, i India og i Pakistan. Kristne blir forfølgde og drivne ut av ei rekkje land i Midtausten. Ein million kristne er drivne på flukt frå Irak sidan Saddams fall, skriv Dagen. Her heime møter kyrkja ikkje sjeldan tøff motstand i den offentlege samtalen, og ho har låg status i mange miljø – sjølv om eit liberalt verdisyn representerer grunnbjelken og makta i kyrkja i dag.

Konservative krefter har påverknad i regjeringa – og gjer KrF til eit utdøyande parti. Talet på kyrkjegjengarar i Noreg går ned. I 2018 var det totalt 4 millionar som gjekk til messe sundagar og heilagdagar. I 2005: 5,3 millionar. Få i venekrinsen min går til messe, endå færre går til nattverd.

Eg er han som nøler, og som ikkje tek eit venleg ord for god fisk – og som tviheld på retten til å skifte meining når det måtte passe meg.

Å snakke ope om tru og tvil ber i seg ein ambivalens – og ein risiko. Å uttrykke eit positivt standpunkt til kristendomen har ikkje sjeldan ein pris, og gir ein merkelapp som eg ikkje alltid kjenner meg att i eller er konform med.

Eg er heller ikkje komfortabel med at eg må stå til rette for alt kyrkja held på med. Ein gest til eit konservativt livssyn eller til obligatoriske skulegudstenester kan utløyse eit ras av meiningar i nettdebattane – og set også dei liberale kyrkjegjengarane på forsvarsbenken. «Kvifor framsnakkar du eit livssyn som undertrykker menneske?» Best å halde den religiøse nyfikna for seg sjølv.

Slik veks tvilen endå meir. «Eg passar ikkje inn i kyrkjesamfunnet», seier den andre mannen i meg. Eg kvir meg for å opne meg, for å blottlegge den religiøse nyfikna mi overfor folk eg kjenner, i ei bygd der alle veit kven alle er, og der praten har betre kår enn i byane. Gudane veit kva dei snakkar om. «Har han blitt personleg kristen no?» «Er han i ei krise, tru?»

Tvil og skepsis til religionen set meg på prøve. Samstundes beundrar eg dei som trur. Korleis fekk dei det til? Saknet etter ei kristen-kulturell forankring har blitt sterkare med åra. Kanskje kom det med alderen. Kanskje dreier det seg om eit sakn etter tilhøyr eller ei leiestjerne å styre kvardagen etter. Den vesle trua mi kjennest halv og sjeldan heil. Eg veit at kristen tru ikkje er ein quick fix for dei rastlause. Likevel leitar eg. Det har ein verdi i seg sjølv.

Gudstenesta er straks over. Presten takkar for frammøtet. Om eg vil vere med på kyrkjekaffi? Praten går lett. Vi snakkar om det meste. Utfordringar på jobben, julegåver og skiturar på fjellet. Kanskje har eg for høge forventningar til evangeliet og bodskapen, til orda og tolkingane, tenkjer eg medan vi sit der. Det finst meining i stilla og meditasjonen, i lyset på altertavla og fellesskapen med dei andre. Og i den vakre salmesongen.

Trua klarar seg fint utan orda. Tvilen toler iallfall kaffi.

Har du noe på hjertet?

Neste artikkel

Kjære leser: Tusen takk!