Landets to desidert største kyllingaktørar brakar i saman i rettsstrid om
kyllingleveransar.
Børsaktuelle Cardinal Foods oppgir å ha 40 prosent av den hurtigveksande
marknaden for kvitt kjøtt, og
dotterbedrifta
Jærkylling går i spissen for eit søksmål mot Nortura for å få tilgang til
meir av kyllingen frå eit felleseigd slakteri på Nærbø på Jæren
.
? Vi meiner Nortura ikkje oppfyller vilkåra i avtalen. Vi har fått tilbod om
snautt 3000 tonn mindre enn det vi har behov for av kylling, og alternativa
er både dyrare og dårlegare for oss, seier dagleg leiar Hallstein Bø i
Jærkylling AS.
Kraftig vekst
Marknaden for kylling og lyst kjøtt er blant dei mest ekspansive i landbruket.
På ti år er kyllingsalet tredobla og veksten er venta å halde fram. Under
finanskrisa klarde derimot ikkje salsveksten halde følgje med den kraftige
produksjonsveksten. Det har ført til overproduksjon.
Sjølv om Nortura ikkje lenger er marknadsregulator på kylling, har
bondesamvirke pålagt eigne produsentar 15 prosent produksjonsreduksjon for å
få bukt med dei store kyllinglagra. Det bidrar nå til at Norturas største
konkurrent har saksøkt kjøttsamvirke for brot på ein slakteriavtale frå
2001.
Produksjonsreduksjonen for alle Nortura-bønder fører nemleg til at slakteriet
som Nortura eig i lag med Jærkylling, Nærbø kyllingslakt AS, også får
reduserte tilførslar. Jærkylling har derimot ingen planar om å slutte å
vekse.
? Sidan vi bygde anlegget her for seks år sidan er volumet firedobla, og vi
utvida kraftig for halvanna år sidan igjen. Nå har vi kapasitet til vidare
vekst, seier Bø, peiker på at innsnevringa i tilførselen frå naboslakteriet
skapar vanskar i så måte.
For lite jærsk kylling
Jærkylling har ingen eigne kyllingprodusentar. Til nå har foredlingsbedrifta
fått ferdigslakta kyllingskrottar på samleband via ein underjordisk tunnel
frå Nærbø kyllingslakt AS, som dei eig 50/50 i lag med Nortura. Når
Jærkylling ikkje lenger får nok kylling frå det felleseigde naboslakteriet,
må behovet dekkjast via transport av kyllingslakt frå Austlandet.
? Transporten av kylling frå Austlandet fører til meir arbeid for oss,
kostnadene blir høgare og kyllingen blir mindre haldbar. Vi meiner
intensjonen med avtalen vi har med Nortura var at vi skulle få dekka vårt
behov for kylling gjennom Nærbø kyllingslakt, seier Bø, som nå vil la
kyllingstriden bli advokatmat.
Nortura: ? Får kylling
Stevninga er innlevert til Jæren tingrett og partane skal ha første møte om
den vidare framdrifta i rettslokala neste veke. Nortura har kome med tilsvar
til stevninga, men førebels er bondesamvirke tilbakehaldne med kommentarar.
? Vi er ueinige med Jærkyllings tolking av avtalen. Jærkylling skal få så
mykje kylling dei vil frå oss, men vi har sjølv behov for ein del av
kyllingen frå Nærbø slakteri til vårt eige sal i distriktet, seier
kommunikasjonsdirektør Nina Sundqvist i Nortura.
Kyllingleveransane Nortura tilbyr Jærkylling er frå Norturas anlegg i
Rakkestad og på Elverum. Fabrikksjef Frode Tjelle i Nortura Hå er også
dagleg leiar i Nærbø kyllingslakt AS. Han fortel at Nortura og Jærkylling
stort sett har fordelt kyllingane jamt seg i mellom. Produksjonen er på
15.000 til 16.000 tonn.
Av dette har Jærkylling meldt inn eit behov for 11.000 tonn, men fått tilbod
om 8000 tonn pluss supplering frå Austlandet.
? Lokalt er samarbeid med Jærkylling godt. Eg har ingen kommentar til
søksmålet, seier Tjelle til Nationen.
Nærbø kyllingslakt slaktar også nærare 1700 tonn kylling for ei anna
konkurrerande kjøttbedrift, Prima Jæren. Prima Jæren har derimot eigne
produsentar og er ikkje involvert i striden.
? Kunne vore unngått
Kylling skil seg ut frå dei andre store produksjonane i landbruket ved
gjennomgåande mindre regulering og stor grad av fri dressur. Kylling vart
tatt ut av marknadsordningane for tre år sidan gjennom det såkalla
«kyllinggrepet», som skapte rom for prispåslag for andre produksjonar
innafor WTO-taket for såkalla «gul støtte». Fjerninga av reguleringa gjekk
greitt så lenge marknaden var i sterk vekst, men då det blei overproduksjon
tårna utfordringane seg opp.
? Konflikten kunne langt på veg vore unngått dersom det framleis hadde vore
marknadsregulering på kylling. Då hadde kostnaden ved overproduksjon blitt
fordelt på alle aktørar. Nå er det berre Nortura-bøndene som får svi, seier
leiar David Koht-Norbye i Norsk Fjørfelag.
Han viser til Nortura også hadde hatt forsyningsplikt overfor alle aktørar
dersom kylling framleis hadde vore med i marknadsordningane, men han vedgår
at kyllingen ikkje nødvendigvis ville kome frå det næraste anlegget.
Konflikten kunne også kanskje vore unngått om produksjonen ikkje hadde blitt
seinka i områda der det er størst behov for kylling, men det meiner
Koht-Norbye vil vere utenkeleg å gjennomføre for Nortura.
? Så lenge Nortura er eit samvirkekonsern, så må produsentane behandlast likt
i heile landet, seier han.
? Andre kan ta lærdom
Koht-Norbye meiner kyllingstriden reiser mange prinsipielle spørsmål, og han
meiner også at andre produksjonar i landbruket har mykje å lære av det som
nå skjer innan kylling.
? Fjerning av marknadsordningane er høgrisikosport for bøndene, og
premissane kan endrast valdsamt etter kvar haustjakt. Det illustrerer godt
det som nå skjer innan kylling, seier Koht-Norbye.
Han er overraska over at Cardinal Foods nå tar striden til rettssalane.
Spesielt sidan det i desse dagar blir vurdert eit samarbeid mellom Nortura
og Cardinal Foods om kyllingslakting i Trøndelag.
Nortura vedgår at mangelen på marknadsordningar er ei ekstra utfordring, men
understrekar samtidig at dei er budde på å halde seg til dagens ordningar
med avtalestyrt produksjon. Kjøttsamvirke vil heller ikkje vere med på at
striden med Jærkylling og Cardinal Foods kunne vore unngått dersom
produksjonen ikkje hadde blitt regulert ned flatt i heile landet.
? Nei, overkapasiteten er ei felles utfordring. Geografiske forskjellar er
ikkje aktuelt, seier Sundqvist.
Snart klar for børs
Cardinal Foods, som har det finske oppkjøpsfondet CapMan som hovudaksjonar,
har i lengre tid planlagt børsnotering. Målet er å hente inn 200 millionar
kroner i frisk kapital, men omtrent parallelt med søksmålet mot Nortura vart
børsnoteringa utsett inntil vidare. Cardinal-sjefen avviser at det er ein
samanheng.
? Børsnoteringa er førebels sett på vent sidan det er så mykje uro i
finansmarknaden for tida, og utsetjinga har ingen samanheng med søksmålet
mot Nortura, seier administrerande direktør Torfinn Prytz Higdem i Cardinal
Foods ASA.
? Vil ikkje kyllingstriden ha innverknad på verdivurderinga?
? Nei, børsnoteringa vil skje når vi opplever at finansmarknaden er mindre
turbulent, seier han.
Fjorårsresultatet vart på 67,8 millionar kroner i pluss før skatt, og
Cardinal-direktøren seier målet er vidare vekst.
? Vi har vakse med 15 prosent i året, medan marknaden har vakse med 10
prosent. Målet er å halde fram å slå marknaden, seier Prytz Higdem.
Publisert tirsdag 15.06.2010 kl. 00:01
Siste innenriks
