Annonse
Annonse
Annonse
Annonse

Norske gardar blir stadig større

Omfordelinga av tilskot har gjort at mjølkebønder og storgardar kjem betre ut, men utan at distriktsprofilen i landbruket er svekt, viser rapport.

Meir kostnadseffektivt: Når bruka blir større, blir dei minst gunstige areala oftare lagde ned eller drivne meir ekstensivt, heiter det i rapporten frå Ruralis. Foto: Mariann Tvete

Samtidig som dei største bruka får meir i tilskot, produserer dei òg meir enn før. Storgardane, særleg storfe- og mjølkeprodusentane, har dermed vorte styrkte både marknadsmessig og i form av auka tilskot.

– Dei små bruka har relativt sett tapt på begge desse frontane, heiter det i rapporten, som er laga av forskarane Josten Vik, Alexander Zahl-Thanem og Henrik Eli Almaas i Ruralis – Institutt for rural- og regionalforsking.

Vestlandet taper terreng

Rapporten har sett på korleis regjeringa lykkast i å nå hovudmåla i landbrukspolitikken, slik dei er formulerte i jordbruksmeldingane i 2012 og 2017, nemleg auka matproduksjon, framleis landbruk over heile landet og meir kostnadseffektiv drift.

• Les og: Fire av ti gårdsbruk lagt ned siden 1999

Distriktsprofilen i landbruket ligg fast, konkluderer forskarane. Støtta blir fordelt på færre bønder, men utan at det favoriserer dei sentrale strøka. I gjennomsnitt får bøndene i Nord-Noreg meir i tilskot enn før, men bøndene på Vestlandet taper terreng.

– Det er langt mellom kommunane som kjem godt ut av utviklinga på Vestlandet nord for Rogaland, skriv forskarane.

Tre tiltak

Regjeringa har òg lykkast bra med å gjere jordbruket meir kostnadseffektivt, men samla sett ikkje meir arealeffektivt. Når bruka blir større, blir dei minst gunstige areala oftare lagde ned eller drivne meir ekstensivt, heiter det i rapporten.

«Det er langt mellom kommunane som kjem godt ut av utviklinga på Vestlandet nord for Rogaland.»

Annonse

Forskarane ser ikkje teikn til auka mattryggleik i landet, verken i form av høgare samla matproduksjon eller meir matproduksjon basert på norsk ressursar.

Rapporten foreslår tre tiltak som kan betre måloppnåinga for mattryggleik og jordbruk i utsette delar av landet:

• Les meir: Vil vise resultata av sentraliseringa

Ei oppjustering av tilskotssatsane for Vestlandet, Agder og Rogaland utanom Jæren

Eit nytt driftsvansketillegg og tilskot for dei mindre bruka

Ordningar for å stabilisere kornøkonomien, særleg for matkorn. ©NPK

Neste artikkel

80.000 x 40.000 muligheter