Lik inntektsutvikling som andre grupper målt i kroner, oppstart i tettinga
av inntektsgapet og ingen grupper i minus. Det er den absolutte tålegrensa
til fylkesleiarane i Norges Bondelag, viser ein ringerunde utført av
Nationen.
Tilbodet frå staten på 750 millionar kroner, knapt 8000 kroner per årsverk,
provoserte så djupt at bondeorganisasjonane var berre ein hårsbreidd frå å
bryte alt før forhandlingane kom i gang. Dei absolutte krava frå
fylkesleiarane summerer seg til over ein halv milliard kroner ekstra.
– Ein del av inntektsgapet må tettast i år. Det er eit absolutt krav, og det
kjem på toppen av kravet om lik inntektsutvikling som andre grupper målt i
kroner. I årets oppgjer er ein dårleg avtale utelukka. Anten får vi
gjennomslag eller så blir det full konflikt. Kokepunktet er nådd, seier
leiar Lars Morten Rosmo i Sør-Trøndelag bondelag.
Uvanleg harde reaksjonar
I Trøndelag og mange andre stader i landet fortel fylkesleiarar at
aksjonsviljen er så stor at dei omtrent må bruke fysisk makt for hindre
spontandemonstrasjonar og blokadar. Årsakene til dei uvanleg kraftige
reaksjonane frå bøndene er mange.
Statens tilbod om ei prosentvis lik inntektsutvikling som andre, noko som gir
bøndene halvparten av det andre samfunnsgrupper får, fell i særdeles dårleg
jord. I tillegg provoserer omfordelinga mellom produksjonar og regionar
kraftig, og enkelte fylkestoppar kallar forslaget beint ut for
«bondekannibalisme».
Bøndene meiner også at regjeringa i Soria Moria 2 har signalisert eit løft
utover lik inntektsutvikling som andre målt i kroner.
– Skal vi få korta inn litt på inntektsgapet, så er det nå vi må begynne,
seier Rosmo.
Kronekrav ufråvikeleg
Nationen var i går i kontakt med over halvparten av fylkesleiarane i
Bondelaget. Kravet om ei lik inntektsutvikling som andre målt i kroner er
unisont og absolutt.
Prislappen på dette kravet åleine er ifølgje Bondelaget på 490 millionar
kronar. Innfrir staten vil inntektsutviklinga til bøndene meir enn doblast i
forhold til statens utgangstilbod, ein oppgang på over 8000 kroner per
årsverk.
På toppen kravde Bondelaget i utgangspunktet 10.000 kroner per årsverk for å
tette litt av inntektsgapet til andre grupper. Der er i denne potten, som
utgjer 550 millionar kroner, at forhandlingsrommet ligg ifølgje
fylkesleiarane.
– Storleiken på beløpet som skal bidra til tetting av inntektsgapet kan vi
forhandle om. Kravet om lik kronesmessig utvikling er ufråvikeleg, seier
leiar Einar Myki i Hedmark bondelag.
Han får støtte frå Nord-Trøndelag.
– Det vi har å forhandle om er dei 550 millionane som skulle bidra til å tett
litt av gapet til andre samfunnsgrupper. Og ein del av dei må vi få behalde,
seier leiar Trine Hasvang Vaag i Nord-Trøndelag.
Veto mot omfordeling
Utover storleiken på ramma er det statens forslag om omfordeling internt i
jordbruket som har skapt sterkast harme blant både tillitsvalde og på
grasrota.
Fylkesleiarane stiller eit absolutt krav om at dei verste utslaga må fjernast
og at eit minimum må vere at ingen går ned i inntekt.
Sjølv leiarane i fylka som kunne kome brukbart ut av denne typen omfordeling
avviser forslaget blankt.
– Eg forstår veldig godt harmen til dei som blir fråtekne tilskot. Slike ufine
verkemiddel kan vi ikkje ha noko av. Det bidrar berre til å splitte næringa,
seier leiar Erik Fløystad i Aust-Agder bondelag.
Han får støtte frå Sogn og Fjordane.
– Ingen bønder tener for godt. Derfor kan vi heller ikkje godta at nokon skal
gå ned i inntekt, seier leiar Per L. Hilleren i Sogn og Fjordane bondelag.
Spår stor fare for brot
Fleire av fylkesleiarane trekkjer fram overgangen frå kronetoll til
prosenttoll på mjølk som sjølve nøkkelen til ein jordbruksavtale i år.
Eit slikt grep skal ifølgje bondeorganisasjonanes krav utgjere rundt 340
millionar kroner, noko som gjer at fylkesleiarane ikkje ser på ein avtale
som heilt i det blå.
Alle fylkesleiarane vedgår at trøkket, tenningsnivået og avstanden mellom
partane er uvanleg stor i år, noko som får fleire til å spå at det er
overhengande fare for samanbrot i forhandlingane.
– Vi er nærare brot enn nokon gong. Personleg vil eg tippe at det er 60
prosent sjanse for brot, seier leiar Fred Johnsen i Finnmark bondelag.
Andre igjen spår like stor sjanse for brot som for avtale.
– Eg er svært usikker. Meir usikker enn nokon gong. Men eg er blant dei som
meinte det var rett å prøve å forhandle. Så får vi heller bryte viss det
ikkje fører fram, seier Hilleren.
Publisert tirsdag 11.05.2010 kl. 20:52 (Sist endret tirsdag 11.05.2010 kl. 21:04)
Siste innenriks
