På 90-talet vart det lagt ned over 50 meieri og etter år 2000 har 18 meieri blitt stengt. I dag har det bondeeigde meierikonsernet Tine 44 meieri att spreidd over heile landet, men stadig aukande konkurranse og behov for meir rasjonell drift gjer at nye nedleggingar står for tur.
Investeringar i nye meieri og tilbygg på Jæren og i Trøndelag fører til at sju av dagens meieri vil vere historie om få år, men strukturrasjonaliseringa stoppar truleg ikkje med det.
— Vi legg sjølvsagt ikkje ned anlegg berre for å leggje dei ned. Det handlar om at vi heile tida må tilpasse oss marknaden på ein best mogleg måte. Vi må møte morgondagens konkurranse, drive økonomisk og stille oss i ein posisjon som gjer at forbrukarane framleis skal føretrekkje våre varer framfor andres, seier visekonsernsjef Stein Øiom i Tine SA.
Nye nedleggingar for tur
Utanom dei sju meieria som alt er vedtekne nedlagt er det særleg meieri som tappar konsummjølk eller lagar ost i enkelte delar av landet som er i ein utset posisjon.
Nationen skreiv i juni om Tine-rapporten som rår konsernstyret til å leggje ned brunostproduksjonen ved meieria i Lom&Skjåk og i Ørsta. Eit vedtak er venta til hausten. Konsekvensen vil i tilfelle bli nedlegging av meieriet i Lom&Skjåk, medan Ørsta-meieriet vil få mindre aktivitet.
Ei arbeidsgruppe i Tine ser også på om tappinga av konsummjølk kan bli meir rasjonell i området mellom Bergen og Trondheim. Dei tre meieria Byrkjelo, Ålesund og Høgset på Nordmøre er blant dei aktuelle kandidatane til å miste oppgåver. For Høgsets del vil det i tilfelle bety kroken på døra.
Samtidig gjer visekonsernsjefen i Tine det klart at det er naturleg å sjå med nye auge både på konsummjølk-situasjonen på Austlandet og kvitostproduksjonen landet over etter at dei nye anlegga i Oslo og på Jæren er tatt i bruk.
— Når dei nye anlegga er i drift må vi etterprøve om vi har den rette strukturen, eller om det går an å optimalisere ytterlegare. Det gjeld både for kvitost og for konsummjølk på Austlandet, seier Øiom.
For kvitost må det truleg ei større utgreiing til, men for konsummjølk på Austlandet er det lagt føringar som gjer at ein del anlegg skil seg ut. Anlegga i Oslo, Sem og på Frya i Gudbrandsdalen vil truleg ikkje bli rørt på grunn av investeringar som nyleg er gjort.
Dermed er det meieria i Sarpsborg, Odal og Fosheim i Valdres som lever farleg.
I tillegg til Mysen-terminalen, som i denne samanhengen ikkje blir rekna blant Tines 44 meieri.
— Ingenting er bestemt og det er langt fram, men ein kan jo seie at situasjonen er usikker for eit knippe med meieri. Vi kan ikkje gi eksakte tal på kor mange meieri vi vil ha om fem års tid, men eg vil tru det fort kan nærme seg 30-talet, seier Øiom.
Møter auka konkurranse
Visekonsernsjefen i Tine legg ikkje skjul på at meierisamvirke merkar auka konkurranse her i landet, ikkje minst frå store utanlandske meierikonsern. Kvotane for tollfri import av ost er auka dei siste åra og det blir importert over 8000 tonn ost årleg dei siste åra.
— Sjølv om vi er litt meir skjerma her i landet enn i andre land, så lever vi ikkje i vår eiga verd. Handelen aukar og meieribransjen i andre land har større anlegg og blir også stadig meir rasjonalisert. Vi ser kva retning det går i og utviklinga påverkar også oss, seier Øiom.
Han meiner Tine er avhengig av å følgje med på den tekniske utviklinga, men det er dyrt å ajourføre driftsapparatet på veldig mange meieri. Gårsdagens meieristruktur er også tilpassa langt mindre varesortiment enn Tine har i dag. Og auka differensiering og nye variantar stiller også andre krav til meierianlegga.
— Dessutan har omverda også forandra seg. Vegstandarden er ein annan i dag enn for nokre tiår sidan, og om nokre år blir vegane endå betre. Det gjer det også enklare å rasjonalisere meieridrifta, seier Øiom.
